Het inzicht groeit meer en meer binnen de studie van burnout dat sommige persoonskenmerken op de een of andere manier een verhoogd risico op burnout met zich meebrengen.
Perfectionisme
is er daar een van. Denk u maar eens in dat u van zichzelf vindt dat alles wat u doet liefst voor 110% goed moet zijn en leef daar dan maar eens naar. U zult weinig vrije tijd over houden, u zult vaak teleurgesteld raken in uzelf en dik kans dat in uw omgeving niemand uw goede bedoelingen en inspanningen in de gaten heeft. Denk u vervolgens eens in dat u de zaken al 20 jaar zo aanpakt, wat dat voor energie gekost heeft en wat dat u opgebracht heeft. Voelt u de uitputting al toeslaan? Als ik daar op het spreekuur eens op doorvraag zeggen veel klienten dat achter dat perfectionisme nog wat anders zit. Dergelijke perfectionisten blijken vaak gevoelig voor
Sociale perspectieven.
Een duur woord, jawel. Ik leg dat meestal uit door het stellen van de vraag: "Kijkt u vaak naar u zelf door de ogen van een ander?" Oftewel, zit u voortdurend te denken: "Wat zal die en die daar wel niet van zeggen?" Als dat voor u inderdaad een sterk motief is, als u inderdaad uw doen en laten sterk (mede) laat bepalen door dergelijke overwegingen, dan is de kans natuurlijk groot dat u tegen uw eigen idee ingaat. Ook dan is de kans weer groot dat u uw energie niet goed gebruikt. Af en toe niet erg, we doen het allemaal wel eens, maar als dat een levenslang uitputtend gedragspatroon oplevert kan het u natuurlijk vroeger of later lelijk opbreken
zaterdag 19 januari 2008
zondag 13 januari 2008
Herken uw burnout!
Ja, dat helpt natuurlijk wel, als je tijdig bij jezelf kunt signaleren dat je in een neerwaartse spiraal zit, die tenslotte kan eindigen in een complete burnout. In een dergelijk proces zijn grosso modo 7 fases te onderscheiden, van lichte opwinding in het begin tot complete wanhoop op het eind. Hier komen ze eens:
1) Waarschuwingssymptomen.
Een groot engagement voor uw taak met tegelijk het idee de zaken steeds maar weer niet goed af te krijgen. Tegelijkertijd begint u te merken dat u energie tekort komt of voortdurend onuitgeslapen bent.
2) Verminderd engagement/terugtrekken.
U wordt cynisch en minder positief naar uw omgeving, er komt een zekere tegenzin voor in de plaats. Pauzes worden langer, u gaat veel waarde hechten aan weekend en vrije tijd. Het idealisme neemt af.
3) Emotionele reacties, anderen zijn het schuld.
Er komen depressieve kenmerken op: zelfmedelijden, geen humor meer, stemmingswisselingen. Daarnaast kunnen er agressieve uitingen komen: anderen zijn de schuld van alles, er ontstaan conflicten en u wordt prikkelbaar.
4) Verzwakking.
Concentratie en geheugen gaan achteruit, u verliest initiatief en creativiteit en uw waarnemingen worden steeds ongenuanceerder.
5) Vervlakking.
U wordt steeds onverschilliger en u vermijdt sociale contacten. Hobby's worden opgegeven.
6) Psychosomatische reacties.
Slaapstoornissen, hartkloppingen, benauwdheid, gespannen spieren, rug- en hoofdpijn, misselijkheid, darmklachten, meer alcohol, koffie, tabak of drugs, sexuele problemen en ga zo nog maar even door.
7) Vertwijfeling.
Een volledige negatieve kijk op het leven, gevoelens van hopeloosheid en zinloosheid, evt. zelfmoordgedachten.
Laat het dus niet zo ver komen. De ervaring leert echter wel dat mensen of betrekkelijk snel (fase 1, 2 of 3) aan de bel trekken of veel te laat (fase 6 is krachtig ingezet). Herkent u dit proces bij u zelf, aarzel niet en ga eens praten met huisarts of personeelswerker.
1) Waarschuwingssymptomen.
Een groot engagement voor uw taak met tegelijk het idee de zaken steeds maar weer niet goed af te krijgen. Tegelijkertijd begint u te merken dat u energie tekort komt of voortdurend onuitgeslapen bent.
2) Verminderd engagement/terugtrekken.
U wordt cynisch en minder positief naar uw omgeving, er komt een zekere tegenzin voor in de plaats. Pauzes worden langer, u gaat veel waarde hechten aan weekend en vrije tijd. Het idealisme neemt af.
3) Emotionele reacties, anderen zijn het schuld.
Er komen depressieve kenmerken op: zelfmedelijden, geen humor meer, stemmingswisselingen. Daarnaast kunnen er agressieve uitingen komen: anderen zijn de schuld van alles, er ontstaan conflicten en u wordt prikkelbaar.
4) Verzwakking.
Concentratie en geheugen gaan achteruit, u verliest initiatief en creativiteit en uw waarnemingen worden steeds ongenuanceerder.
5) Vervlakking.
U wordt steeds onverschilliger en u vermijdt sociale contacten. Hobby's worden opgegeven.
6) Psychosomatische reacties.
Slaapstoornissen, hartkloppingen, benauwdheid, gespannen spieren, rug- en hoofdpijn, misselijkheid, darmklachten, meer alcohol, koffie, tabak of drugs, sexuele problemen en ga zo nog maar even door.
7) Vertwijfeling.
Een volledige negatieve kijk op het leven, gevoelens van hopeloosheid en zinloosheid, evt. zelfmoordgedachten.
Laat het dus niet zo ver komen. De ervaring leert echter wel dat mensen of betrekkelijk snel (fase 1, 2 of 3) aan de bel trekken of veel te laat (fase 6 is krachtig ingezet). Herkent u dit proces bij u zelf, aarzel niet en ga eens praten met huisarts of personeelswerker.
vrijdag 11 januari 2008
Contact met de baas!
Daar zit je dan thuis, opgebrand en wel. Je voelt je beroerd en als je aan het werk denkt wordt je compleet opstandig. Na een paar weken roept de bedrijfsarts je op voor een consult en wat gebeurt? Ijskoud adviseert deze je om eens naar het werk te gaan om "koffie te drinken". Eigenlijk heb je er geen zin in, maar twee dagen later belt de chef je met dezelfde vraag. Je denkt: "vooruit dan maar", je gaat... waarempel, het valt allemaal best mee, maar je bent wel blij als je na een half uurtje weer naar huis kunt.
Is u dat ook overkomen? Zag u aanvankelijk ook het nut niet van contact met de baas? In het moderne reintegratieproces wordt hier juist flink de nadruk op gelegd. Werknemers vinden de weg terug naar de werkvloer juist een stukje makkelijker als ze, in ieder geval psychologisch, niet heel ver van de werkplek zijn afgeraakt. De emotionele aversieve overreactie, die zich makkelijk kan opbouwen na een langdurige afwezigheid, wordt hiermee vaak goeddeels voorkomen
Is u dat ook overkomen? Zag u aanvankelijk ook het nut niet van contact met de baas? In het moderne reintegratieproces wordt hier juist flink de nadruk op gelegd. Werknemers vinden de weg terug naar de werkvloer juist een stukje makkelijker als ze, in ieder geval psychologisch, niet heel ver van de werkplek zijn afgeraakt. De emotionele aversieve overreactie, die zich makkelijk kan opbouwen na een langdurige afwezigheid, wordt hiermee vaak goeddeels voorkomen
donderdag 3 januari 2008
Stress?
Wielrenners!
Burnout en stress zijn twee begrippen die behoorlijk wat met elkaar te maken hebben. Iemand die serieus burnout is geraakt zal zeker op de werkplek langdurig en herhaaldelijk hoge stress ervaren hebben. De enorme vermoeidheid die vaak gepaard gaat met burnout is makkelijk verklaard in de spreekkamer als een reactie op langdurige overbelasting. Maar hoe zit dat nu echt? Wielrenners die net de Tour de France hebben gereden rijden de week daarna weer vrolijk fluitend rondjes om de kerktoren in een plaatselijk dorpscriterium; overigens echt niet zachtjes. De mens kan zichzelf dus verbazingwekkend snel herstellen. Maar, hoe zit dat dan precies, hoe komt het nu dat je op een gegeven moment gewoon niet meer herstelt? Hoewel we dat nu ook weer niet helemaal precies weten is er de laatste jaren wel heel wat ontdekt.
Oost-Afrika
Om een beetje te begrijpen wat er dan gebeurt moeten we even terug in de tijd, namelijk naar de periode dat onze voorouders op twee benen gingen rondlopen in het Oost-afrikaanse steppelandschap. Nog niet in het bezit zijnde van instrumenten voor verdediging of vervoer, moest hij wel vertrouwen op het eigen lichaam. Bij dreigend gevaar of bij noodzakelijke actie (de jacht!) moest hij dus in staat zijn het eigen lichaam optimaal in te zetten. In vakjargon spreken we dan over de zg. fight-or-flight (vecht-of-vlucht) reactie. Het lichaam prepareert zichzelf daarbij onwillekeurig voor explosieve en intensieve actie. Oftewel: we gaan sneller ademen, het hart gaat harder kloppen, we gaan zweten om onze lichaamswarmte sneller af te voeren, kortom, we maken ons klaar voor de strijd (of om snel weg te lopen natuurlijk). Al deze lichamelijke reacties worden opgeroepen doordat we in versneld tempo bepaalde hormonen, het zg. adrenaline maar ook het noradrenaline gaan afscheiden. Op de Oost-afrikaanse steppes werden de zaken snel afgehandeld en kon het lichaam daarna weer terugkeren naar de "rust-stand".
De moderne steppe
In onze moderne samenleving organiseren we de zaken echter zodanig dat we onszelf wijsmaken dat de zaken erg snel, erg vaak en erg landurig heel erg spannend worden. Aangezien we de werkplek benoemd hebben als vitaal voor ons overleven, roepen we daar dusdoende in grote regelmaat en langdurig de "fight-or-flight" reactie op. Bijkomend "voordeel" is dan weer dat we onszelf tracteren op lustige doses (nor)adrenaline die op een bepaalde manier zelfs verslavend kunnen werken (vraag uw buurman eens waarom hij ook 's winters met vriesweer een rondje gaat hardlopen). Research van de laatste jaren wijst echter ook uit dat een te overvloedige aanwezigheid van de stresshormonen in het lichaam een negatieve invloed kan hebben op het totale immuun-systeem. Oftewel: langdurige stress lijdt tot verhoogde vatbaarheid voor allerlei andere kwaaltjes.
Kwaaltjes
En dit nu is precies wat ik zie in de spreekkamer: het eerste consult levert vaak een fraaie staalkaart van diverse kwaaltjes op, van migraine via maagzweren naar impotentie of krampen in de kuiten. Overigens: naarmate het inzicht in het herstelproces groeit en de juiste ontspanning wordt gevonden verdwijnen veel van deze aanvangsklachten redelijk snel na aanvang behandeling in het verloop van de eerste een of twee maanden.
Burnout en stress zijn twee begrippen die behoorlijk wat met elkaar te maken hebben. Iemand die serieus burnout is geraakt zal zeker op de werkplek langdurig en herhaaldelijk hoge stress ervaren hebben. De enorme vermoeidheid die vaak gepaard gaat met burnout is makkelijk verklaard in de spreekkamer als een reactie op langdurige overbelasting. Maar hoe zit dat nu echt? Wielrenners die net de Tour de France hebben gereden rijden de week daarna weer vrolijk fluitend rondjes om de kerktoren in een plaatselijk dorpscriterium; overigens echt niet zachtjes. De mens kan zichzelf dus verbazingwekkend snel herstellen. Maar, hoe zit dat dan precies, hoe komt het nu dat je op een gegeven moment gewoon niet meer herstelt? Hoewel we dat nu ook weer niet helemaal precies weten is er de laatste jaren wel heel wat ontdekt.
Oost-Afrika
Om een beetje te begrijpen wat er dan gebeurt moeten we even terug in de tijd, namelijk naar de periode dat onze voorouders op twee benen gingen rondlopen in het Oost-afrikaanse steppelandschap. Nog niet in het bezit zijnde van instrumenten voor verdediging of vervoer, moest hij wel vertrouwen op het eigen lichaam. Bij dreigend gevaar of bij noodzakelijke actie (de jacht!) moest hij dus in staat zijn het eigen lichaam optimaal in te zetten. In vakjargon spreken we dan over de zg. fight-or-flight (vecht-of-vlucht) reactie. Het lichaam prepareert zichzelf daarbij onwillekeurig voor explosieve en intensieve actie. Oftewel: we gaan sneller ademen, het hart gaat harder kloppen, we gaan zweten om onze lichaamswarmte sneller af te voeren, kortom, we maken ons klaar voor de strijd (of om snel weg te lopen natuurlijk). Al deze lichamelijke reacties worden opgeroepen doordat we in versneld tempo bepaalde hormonen, het zg. adrenaline maar ook het noradrenaline gaan afscheiden. Op de Oost-afrikaanse steppes werden de zaken snel afgehandeld en kon het lichaam daarna weer terugkeren naar de "rust-stand".
De moderne steppe
In onze moderne samenleving organiseren we de zaken echter zodanig dat we onszelf wijsmaken dat de zaken erg snel, erg vaak en erg landurig heel erg spannend worden. Aangezien we de werkplek benoemd hebben als vitaal voor ons overleven, roepen we daar dusdoende in grote regelmaat en langdurig de "fight-or-flight" reactie op. Bijkomend "voordeel" is dan weer dat we onszelf tracteren op lustige doses (nor)adrenaline die op een bepaalde manier zelfs verslavend kunnen werken (vraag uw buurman eens waarom hij ook 's winters met vriesweer een rondje gaat hardlopen). Research van de laatste jaren wijst echter ook uit dat een te overvloedige aanwezigheid van de stresshormonen in het lichaam een negatieve invloed kan hebben op het totale immuun-systeem. Oftewel: langdurige stress lijdt tot verhoogde vatbaarheid voor allerlei andere kwaaltjes.
Kwaaltjes
En dit nu is precies wat ik zie in de spreekkamer: het eerste consult levert vaak een fraaie staalkaart van diverse kwaaltjes op, van migraine via maagzweren naar impotentie of krampen in de kuiten. Overigens: naarmate het inzicht in het herstelproces groeit en de juiste ontspanning wordt gevonden verdwijnen veel van deze aanvangsklachten redelijk snel na aanvang behandeling in het verloop van de eerste een of twee maanden.
maandag 24 december 2007
Wie schrijft die blijft!
Jawel, die blijft gezond, wil ik maar zeggen. In mijn praktijk moedig ik mijn klanten vaak aan te gaan schrijven over hun conditie. In mijn ervaring is het nu eenmaal zo, dat iedereen heel wat over zichzelf kan waarnemen en vertellen. Wat je over jezelf weet is nooit onzinnig, het zal altijd betekenis hebben. Nu kun je natuurlijk een beetje in het wilde weg gaan vertellen over jezelf maar soms werkt het beter om daar wat richting en structuur aan te geven. Zo moedig ik mijn klanten in het begin van de behandeling vaak aan om te gaan schrijven over wat je kunt noemen "energievreters" en "energiegevers". Oftewel: Ga eens bij jezelf na waar je kracht aan verbruikt (waarschijnlijk zonder dat het iets positiefs oplevert) en waar je energie aan ontleent (meestal de dingen die je goed lukken en waar je plezier aan beleeft.
Voor klanten die nog wel werken, maar een dreigende burnout op zich af voelen komen is het vaak nuttig om stressmomenten te gaan bijhouden: wanneer, waar en hoe schoot ik in de stress, hoe kon ik daarop reageren en wat leverde dat me op? Welke gevoelens riep de hele situatue bij me op? Probeer vervolgens een aantal van dergelijke notities achter elkaar te leggen en zie of er een patroon in het geheel te onderkennen is? Zo ja, dan weet de klant waar aan te gaan werken.
En als we het dan hebben over jezelf uit het dal helpen: schrijven kunnen we tenslotte allemaal!
Voor klanten die nog wel werken, maar een dreigende burnout op zich af voelen komen is het vaak nuttig om stressmomenten te gaan bijhouden: wanneer, waar en hoe schoot ik in de stress, hoe kon ik daarop reageren en wat leverde dat me op? Welke gevoelens riep de hele situatue bij me op? Probeer vervolgens een aantal van dergelijke notities achter elkaar te leggen en zie of er een patroon in het geheel te onderkennen is? Zo ja, dan weet de klant waar aan te gaan werken.
En als we het dan hebben over jezelf uit het dal helpen: schrijven kunnen we tenslotte allemaal!
dinsdag 18 december 2007
Sporten?
Lichaamsbeweging, leefstijl, gezond leven... In de periode dat u probeert u uit uw burnout te ontworstelen zullen velen u adviezen in die richting geven. De gezonde boswandeling is gauw gemaakt. Maar misschien denkt u dat het ook wel weer wat intensiever kan. Sporten (wel op een verantwoorde manier) is altijd een goed element in een herstelproces. Voor meer info over bv. een makkelijk haalbaar hardloopprogramma klik hier.
zondag 9 december 2007
Eigen verantwoordelijkheid?
"Burnout geraakt? Eigen schuld, had je maar niet dag en nacht moeten zitten ploeteren en dat nog wel voor zo weinig geld!" Nu, als zoiets tegen je gezegd wordt...tsja, tsja, daar kun je het wel mee doen. Je wordt er in ieder geval niet blij van. Maar..... klopt het eigenlijk wel? Is burnout vermijdbaar als menigeen die erin verzeild geraakt, verklaart absoluut niet te weten wat hem nu overkomt. En, ben je wel verantwoordelijk voor iets wat je zelf niet kent? Het antwoord is natuurlijk duidelijk. Nee, in die zin ben je natuurlijk niet verantwoordelijk. Burnout is een moderne psychische beroepsziekte en je kunt niet van iedereen verwachten, gelijk aan het begin van de loopbaan, daar alle ins- en outs van te kennen. Waar je iemand natuurlijk wel op kunt aanspreken is zijn zelf gekozen leef- en werkstijl. Daar zal immers naar gekeken worden bij een eventuele burnout. Naaste collega's en familie zijn vaak helemaal niet verbaasd als burnout toeslaat, zij hebben het al maanden zien aankomen. Een ongezonde leef- en werkstijl is dus wel degelijk makkelijk waarneembaar. Dan moet het dus ook niet moeilijk zijn daar zelf wat aan te doen. En jawel, we kunnen moeiteloos een mooi rijtje opnoemen:
- Zorg ervoor dat je lichamelijk fit blijft.
- Wees je bewust van en werk aan je eigen zelfvertrouwen en assertiviteit.
- Probeer altijd positief te blijven denken. Bij slecht nieuws: even vijf minuten kankeren, ok, en dan weer over naar de orde van de dag en die is dat er morgen altijd weer een nieuwe kans is dat het beter gaat.
- Let erop dat je werklast in evenwicht blijft met je eigen mogelijkheden.
- Kies hobbies en bezigheden buiten je werk die je prikkelen en uitdagen, maar waaraan je wel goed en afdoende kunt deelnemen en plezier aan beleven.
- Leer jezelf aan te hechten en te onthechten. Oftewel: als iets actueel is moet je het onderwerp zeker veel attentie geven, gaat het van de agenda af, blijf er dan niet aan hangen.
- Blijf op de hoogte van wat er gebeurt in je vak en op je werk. Lukt het je niet om in deze steeds sneller veranderende wereld alles bij te houden, troost je dan met de gedachte dat dat waarschijnlijk niemand meer helemaal lukt. Super-specialisten bestaan niet meer, wel mensen die in verschillende graden van handigheid weten waar ze allerlei informatie kunnen vinden.
Nu, dit is geen chinees, iedereen kan deze beginselen min of meer overzien en toepassen. Is daarmee gezegd dat alle risico's de deur uit zijn als iedereen hier braaf op let? Helaas, helaas, het moderne werkende bestaan zit vol valkuilen. Voor je het weet zijn je functievereisten opgeschroefd, je werktijden veranderd of wordt je overgeplaatst naar een afdeling waar je net niet meer zo kunt werken als je gewend was. Bij modern risicomanagement hoort bij een beetje bedrijf tegenwoordig dat via de bedrijfszorg een permanente attentie is voor juist dit soort problemen. Burnout is een persoonlijk, maar ook een bedrijfsprobleem. Het mag duidelijk zijn dat in sommige beroepen (onderwijs, verpleging bv.) het risico op burnout groter is als gemiddeld. Het is dan ook zeker aan de bedrijfsleiding om de zaken zo in te richten dat er preventief gewerkt op dit vlak.
- Zorg ervoor dat je lichamelijk fit blijft.
- Wees je bewust van en werk aan je eigen zelfvertrouwen en assertiviteit.
- Probeer altijd positief te blijven denken. Bij slecht nieuws: even vijf minuten kankeren, ok, en dan weer over naar de orde van de dag en die is dat er morgen altijd weer een nieuwe kans is dat het beter gaat.
- Let erop dat je werklast in evenwicht blijft met je eigen mogelijkheden.
- Kies hobbies en bezigheden buiten je werk die je prikkelen en uitdagen, maar waaraan je wel goed en afdoende kunt deelnemen en plezier aan beleven.
- Leer jezelf aan te hechten en te onthechten. Oftewel: als iets actueel is moet je het onderwerp zeker veel attentie geven, gaat het van de agenda af, blijf er dan niet aan hangen.
- Blijf op de hoogte van wat er gebeurt in je vak en op je werk. Lukt het je niet om in deze steeds sneller veranderende wereld alles bij te houden, troost je dan met de gedachte dat dat waarschijnlijk niemand meer helemaal lukt. Super-specialisten bestaan niet meer, wel mensen die in verschillende graden van handigheid weten waar ze allerlei informatie kunnen vinden.
Nu, dit is geen chinees, iedereen kan deze beginselen min of meer overzien en toepassen. Is daarmee gezegd dat alle risico's de deur uit zijn als iedereen hier braaf op let? Helaas, helaas, het moderne werkende bestaan zit vol valkuilen. Voor je het weet zijn je functievereisten opgeschroefd, je werktijden veranderd of wordt je overgeplaatst naar een afdeling waar je net niet meer zo kunt werken als je gewend was. Bij modern risicomanagement hoort bij een beetje bedrijf tegenwoordig dat via de bedrijfszorg een permanente attentie is voor juist dit soort problemen. Burnout is een persoonlijk, maar ook een bedrijfsprobleem. Het mag duidelijk zijn dat in sommige beroepen (onderwijs, verpleging bv.) het risico op burnout groter is als gemiddeld. Het is dan ook zeker aan de bedrijfsleiding om de zaken zo in te richten dat er preventief gewerkt op dit vlak.
Abonneren op:
Posts (Atom)
